Του Βασίλη Κακαρούμπα

Η κρίση με το γενικευμένο και βαθύτατο χαρακτήρα της μαζί με τους τριγμούς και τις ανατροπές που προκαλεί στον καπιταλισμό προκαλεί εξίσου σημαντικές ανατροπές σε αναλύσεις, προσεγγίσεις και θέσεις και ανοίγει διάπλατα τους ορίζοντες σε νέες προκλήσεις, σε νέες δυνατότητες. Η αντίφαση αυτή της νέας πραγματικότητας δεν ξεπερνιέται παρά μόνο με αντίστοιχες νέες μορφές παρέμβασης, δράσης και πάλης.

neaniki-exegersi-1Το σημαντικότερο επίτευγμα της οργισμένης νεανικής εξέγερσης του Δεκέμβρη είναι η ξεκάθαρη ανάδειξη της ανάγκης η έλλειψη ενός συλλογικού οράματος, που θα προωθεί και θα ενισχύει τον αγώνα για τα επιμέρους και ταυτόχρονα  θα ενώνει και θα οδηγεί στον αγώνα για την ανθρώπινη κοινωνία θα κάνει  τη σύγχρονη εργατική τάξη να αναζητήσει, να οργανώσει, να δημιουργήσει νέες μορφές κοινωνικής δράσης, νέες μορφές κοινωνικής πολιτικής και πολιτιστικής παρέμβασης, νέους τρόπους συλλογικότητας και δημοκρατίας που θα αναδεικνύουν και κυρίως θα κάνουν υπόθεση των ίδιων την αναγκαιότητα μιας άλλης  κοινωνίας

Στα πλαίσια αυτής της ανάγκης είναι απαραίτητο:

1. Η Διαμόρφωση, υιοθέτηση και διεκδίκηση θέσεων που οδηγούν έξω και πέρα από τις δομές, λειτουργίες και σχέσεις και δεν υπερασπίζονται απλά τα δικαιώματα.

2. Η οργάνωση της πάλης σε συνδικαλιστικό και πολιτικό επίπεδο που σημαίνει ανάδειξη του πρωτοβάθμιου σωματείου σε κύριο πόλο συσπείρωσης και δράσης από τη μια και από την άλλη τη διαμόρφωση ολοκληρωμένου ριζοσπαστικού πολιτικού λόγου από τα συνδικάτα και παρέμβασης πέρα και έξω από τη λογική της διαχείρισης, της πολιτικής εκπροσώπησης, της πολιτικής πρότασης, της εναλλακτικής πολιτικής.

3. Η ανάδειξη νέων ανώτερων μετωπικών μορφών παρέμβασης.

Τα κάθε λογής «μέτωπα» αποτελούν ως τώρα τη λύση για τις ανεπάρκειες, τις πολιτικές οργανωτικές και θεωρητικές αδυναμίες. Έτσι από ανώτερες μορφές συσπείρωσης και δράσης καταλήγουν σε υποβοηθητικές της πολιτικής κοινοβουλευτικής παρέμβασης των πολιτικών σχημάτων.

Τα διάφορα κοινωνικά μέτωπα οικοδομούνται πάνω σε λογικές της «κοινωνικής αλληλεγγύης» και της «συλλογικής δράσης». Η επίκληση τέτοιων «ιδανικών» είναι απόρροια της λογικής των «αθροισμάτων» και των «κοινών παρονομαστών».

Ποια είναι τα όρια «άθροισης» «ενάντια στις αντιθέσεις που δημιουργούνται από τη  προσαρμογή στις απαιτήσεις του νεοφιλελεύθερου μοντέλου ανάπτυξης»; Ποια είναι τα όρια του στόχου της «αλλαγής των συσχετισμών»;

Η μετωπική λογική ως τώρα εκφράζεται κυρίως με τη γραφειοκρατική αντιπροσωπευτική μορφή των συντονιστικών, των αντιπροσωπευτικών επιτροπών, χωρίς ποτέ να επιδιώκεται η αναβάθμιση η επέκταση και προώθηση νέων μορφών οργάνωσης του ίδιου του κινήματος. Τις περισσότερες φορές το μέτωπο υποκαθιστά την ανάπτυξη σε βάθος και πλάτος των συνδικάτων ή ακόμα περισσότερο έρχεται να καλύψει αδυναμίες τόσο στη δράση όσο και στους δεσμούς με τους εργαζόμενους ή και συνειδητές επιλογές απομονωτισμού. Η ανάπτυξη των σωματείων, η σύνδεσή τους με τους εργαζόμενους αποτελεί προϋπόθεση της μετωπικής λογικής και όχι έμμεσο στόχο της.

Το πανεκπαιδευτικό μέτωπο ως τώρα δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά υπόθεση των «κορυφών», υπόθεση παζαριών και διαβουλεύσεων μεταξύ των διάφορων πλευρών της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Οι αναλύσεις, οι θέσεις, οι εκτιμήσεις όχι μόνο δεν αποκαλύπτουν την πραγματικότητα που η αστική κυριαρχία συσκοτίζει, αντιστρέφει, και παραποιεί αλλά κινούνται στα ίδια πλαίσια. Τα αιτήματα, οι στόχοι, αντί να διευρύνονται και να αποκτούν συνολική πολιτική και κυρίως κοινωνική διάσταση και υπόσταση, συρρικνώνονται και περιορίζονται σε συμφωνίες, πλατφόρμες και πλαίσια.

Η παραμονή ο εγκλωβισμός των στόχων σε εφήμερα, άμεσα, συντεχνιακά, εφικτά ζητήματα δεν οδηγεί παρά στη συνεχή διαρκή και μόνιμη αναίρεσή τους από τις επιθέσεις και αντίθετα από ότι ισχυρίζονται οι οπαδοί των «επιμέρους και μικρών νικών» καλλιεργούν τελικά την απογοήτευση και την αποστράτευση.

Το πανεκπαιδευτικό μέτωπο δεν μπορεί να εξαντλείται στην «ενότητα του εκπαιδευτικού κόσμου» να στριμώχνεται μόνο σε λογικές οργανωτικές του τύπου «κοινά συνδικάτα». Ποιοι θα συσπειρώνουν και θα συντονίζουν ένα τέτοιο πανεκπαιδευτικό μέτωπο; Οι ηγεσίες της ΔΟΕ και ΟΛΜΕ;

Οι νέες συνθήκες έρχονται να επιβάλλουν πια αυτό που η αριστερά μονίμως παρέπεμπε στις καλένδες. Την επέκταση του αγώνα με την αντιπαράθεση στην υπαρκτή απάνθρωπη πραγματικότητα του οράματος της διαφορετικής πολιτικής και κοινωνικής πρότασης του εργατικού κινήματος. Τη σύνδεση του αγώνα ενάντια σε κάθε επίθεση με την αντεπίθεση, αντιπαράθεση του νέου, του διαφορετικού.

Το όποιο «πανεκπαιδευτικό μέτωπο» δεν μπορεί παρά να είναι η αρχή του μετώπου Παιδείας-Εργασίας και αυτό δεν αποτελεί μια ακόμα πολιτική θέση αλλά κοινωνική αναγκαιότητα που δημιουργεί η μετατροπή της εκπαίδευσης σε αναπόσπαστο κομμάτι της παραγωγικής διαδικασίας, η απόλυτη σύνδεσή της με την ανασυγκρότηση της παραγωγής και της εργασίας.

Η εκπαίδευση πάντα ήταν συνδεμένη με την παραγωγή και αναπαραγωγή της βασικής παραγωγικής δύναμης, του ανθρώπου που αποτελούσε τη βασική και σημαντικότερη λειτουργία της. Ο ίδιος ο χαρακτήρας της εργασίας στον καπιταλισμό επηρεάζει τη νόηση, τη γνώση, την παιδεία και την εκπαίδευση.

Σήμερα ο καπιταλισμός για να ξεπεράσει την κρίση του, ιδιοποιείται τις τεράστιες δυνατότητες που δημιουργούνται από το επίπεδο ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας μετατρέποντάς τες σε δυνάμεις εχθρικές προς την εργασία και τον άνθρωπο.

Η εκπαίδευση δημιουργεί όχι μόνο ανθρώπους που θα πουλήσουν την ειδικευμένη εργατική τους δύναμη αλλά τη δημιουργικότητα, τη φαντασία, την προσωπικότητά τους, κάθε ικμάδας της ύπαρξης τους.

Η απελευθέρωση της εκπαίδευσης παίρνει νέα διάσταση. Ταυτίζεται με την απελευθέρωση της εργασίας. Η ταύτιση αυτή οδηγεί στο ξεπέρασμα των διλημμάτων του παιδαγωγισμού και του κοινωνισμού.

Η ανάγκη για το μέτωπο Παιδείας-εργασίας δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά η επιβεβαίωση της ιστορικής εμπειρίας ότι το σχολείο δεν αλλάζει από τα μέσα. Η όποια εκπαιδευτική αλλαγή-μεταρρύθμιση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταξικής πάλης, της πάλης κεφαλαίου εργασίας που σήμερα δημιουργεί νέες αναγκαιότητες πέρα από τη διεκδίκηση της «δημόσιας δωρεάν εκπαίδευσης».

Οι ανάγκες που θα αντιμετωπίσει το μέτωπο παιδείας-εργασίας είναι:

● Να δώσει στους εργαζόμενους, στην κοινωνία τη δυνατότητα να κατανοήσουν τη νέα κατάσταση, το νέο ρόλο και χαρακτήρα του σχολείου.   Η λειτουργία του μετώπου με τέτοια κοινωνικά χαρακτηριστικά απαιτεί βαθιά και σοβαρή ανάλυση και μελέτη των ζητημάτων.

Στα πλαίσια αυτά το πανεκπαιδευτικό μέτωπο πρέπει να αναζητήσει την οριζόντια γραμμή που διαπερνά την αστική πολιτική στις διάφορες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος

Τα νέα ζητήματα που καλείται να προσεγγίσει, να αναλύσει να αναζητήσει και να διαμορφώσει άποψη είναι:

─  Η σύνδεση της εκπαίδευσης με την ανασυγκρότηση της παραγωγικής διαδικασίας

─  Ο ρόλος της στην αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης

─  Ο ρόλος και ο χαρακτήρας της γνώσης στη διαμορφούμενη σχέση κεφαλαίου

εργασίας.

─  Ο ρόλος του εκπαιδευτικού συστήματος στη διαμόρφωση του νέου τύπου ανθρώπου.

● Το μέτωπο παιδείας εργασίας θα αποτελέσει τη νέα κοινωνικοπολιτική δυναμική που θα ανοίξει νέους δρόμους νέες δυνατότητες με:

Τη διεύρυνση των αιτημάτων και τη σύνδεση των ζητημάτων της εκπαίδευσης με τον πυρήνα των διεκδικήσεων του εργατικού κινήματος

Η σύνδεση με το κοινωνικό κίνημα δεν αφορά τεχνητές συγκολλήσεις αναφορές επαφές ή εκδηλώσεις. Αφορά την ίδια την ουσία των θέσεων, των στόχων, των δράσεων και των στοχεύσεων του μετώπου.

Το διεκδικητικό πλαίσιο οφείλει να ξεπερνά τη στενή κλαδική ή διακλαδική διάσταση και να αποκτά κοινωνική διάσταση, που θα εξασφαλίζει τη λαϊκή συναίνεση, στήριξη και θα συσπειρώνει δυνάμεις για την υλοποίησή του.

Είναι ανάγκη τώρα να αναζητήσει το σχολείο που εξυπηρετεί τις ανάγκες των λαϊκών κοινωνικών στρωμάτων, ξεπερνώντας τις λογικές πρώτα ν’ αλλάζουμε την κοινωνία και μετά….

Είναι ανάγκη να ανατραπεί το κέντρο βάρους από τα ΑΕΙ και να μεταφερθεί στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση για να συναντήσει τις αγωνίες και τα αδιέξοδα της κοινωνίας.

● Μέτωπο παιδείας-εργασίας χωρίς στόχο που θα δείχνει, θα εγείρει, θα συσπειρώνει και θα εμπνέει δε νοείται.  Το κίνημα της δεκαετίας του 80 πέτυχε ότι ήταν σε θέση να πετύχει γιατί ο στόχος για «ενιαίο εννιάχρονο σχολείο» «ανοιχτό στην κοινωνία» επιτεύχθηκε στο βαθμό που υιοθετήθηκε από το εργατικό και λαϊκό κίνημα.

Είναι η ώρα να αναζητηθεί ο νέος οραματικός στόχος που θα αντιπαρατεθεί στους ταξικούς στόχους

της αστικής κυριαρχίας  και θα αφορά την ολόπλευρη καλλιέργεια  του νέου ανθρώπου, στο νέο σχολείο, στη νέα κοινωνία, με βασικούς άξονες

Την ενιαία μόρφωση

Την ολόπλευρη πολιτιστική καλλιέργεια

Την κατοχύρωση και διεύρυνση της Δημοκρατίας ως βασικής προϋπόθεσης μόρφωσης

Η νέα λογική επιβάλλει το εκπαιδευτικό κίνημα να αναζητά διασυνδέσεις, κανάλια επικοινωνίας με το εργατικό κίνημα και τρόπους δημοκρατικής  αναζήτησης,  ζύμωσης,  σύνθεσης. Αυτή η διαδικασία αποτελεί την ουσία του, τη διαφορετικότητά του, το νέο του χαρακτηριστικό, τη δυναμική του, τη πηγή που θα το τροφοδοτεί και θα το δυναμώνει.

Είναι απαραίτητο να ξεπεραστούν οι αντιλήψεις που θέλουν τις «μάζες» καταναλωτές ιδεών αποδέκτες και διακινητές θέσεων. Είναι απαραίτητο η Αριστερά για να κατανοήσει και να αλλάξει τον κόσμο, να κατανοήσει και να αλλάξει τον εαυτό της. Όσο δεν το κάνει, χάνει το στόχο της αλλαγής αυτού του κόσμου και αφήνεται να ενσωματωθεί στο παρακμιακό δε και αδιέξοδο σύστημα.

Αν μείνουμε μόνο στην αρχή, τη «δημιουργία του πανεκπαιδευτικού μετώπου», δεν θα έχουμε κάνει το «ήμισυ του παντός» αλλά μια σημαντική υποχώρηση και θα αναιρέσουμε την ουσιαστική κατάχτηση του αγώνα του 97 που δεν ήταν άλλη από τη διατύπωση της ανάγκης του μετώπου παιδείας-εργασίας.